Dwangstoornissen

 

Ieder mens kent vaste gewoonten en routinehande­lingen waarvoor geen duidelijke noodzaak bestaat. Zo poetst iedereen zijn tanden op zijn eigen manier. Sommige mensen zitten meer vast aan gewoonten dan anderen. Sommige mensen zijn heel precies en rusten niet voor ze hun zaakjes perfect voor elkaar hebben. Bij voorbeeld een huisvrouw die poetst en boent tot alles glimt. Zoiets kan voor anderen overdreven overkomen, maar de persoon in kwestie kan er heel tevreden over zijn. Iedereen heeft zo zijn eigen normen over hoe netjes of hoe precies je moet zijn. Mensen hebben er geen last van en erva­ren het als iets dat bij hen hoort, het stoort hen niet bij het dagelijkse functioneren.

 

Wat is een dwangstoornis?

Het woord zegt het al: je moet iets. Kenmerkend voor dwang is dat je je gedwongen voelt bepaalde dingen te doen of te denken. Je voert, in het echt of alleen in gedachten, een soort ritueel uit, steeds op een bepaalde manier. Mislukt het ritueel dan word je gedwongen het over te doen. Het lijkt dan of een innerlijke dictator je leven beheerst. Je leven bestaat uit moeten, er lijkt geen keuzemogelijkheid meer te zijn.

Dwang zorgt voor een voortdurende angst dat je iets niet goed gedaan hebt, met in gedachten de vreselijkste gevolgen. Het blijft dan niet bij eenmaal terug gaan om te kijken of je de deur goed op slot hebt gedaan. Nee, je moet vele malen controleren of de deur wel goed dicht is en dan nog ben je er niet gerust op.

De gedachten die er mee gepaard gaan worden dwanggedachten(obsessies) genoemd, de handelingen die je moet verrichten heten dwanghandelingen(compulsies). Je kan alleen last hebben van dwanggedachten maar ze zijn vrijwel altijd gekoppeld aan dwanghandelingen. In plaats van dwanghandelingen kunnen er gedachten rituelen zijn.

 

Dwanggedachten(Obsessies)

Dwanggedachten zijn opdringerige ideeën, ge­dachten, beelden of impulsen die steeds terugkomen, ze zijn hardnekkig en je kunt ze maar niet kwijt raken. Mensen ervaren hun obsessies als raar en schamen zich er ook voor, ze veroorzaken onrust en veel angst.

 

Voorbeelden van dwanggedachten (obsessies)
  • Gedachten om besmet te raken(smetvrees), het idee dat je iets zal oplopen door contact met viezigheid, urine, ontlasting, bacteriën of vergif.
  • Gedachten om dingen niet netjes, niet precies, niet goed genoeg of niet perfect te doen.
  • Gedachten om grote rampzalige fouten te maken. Bijvoorbeeld de gedachte dat je de deur niet goed hebt afgesloten, de kachel niet uit hebt gedaan of een apparaat aan hebt laten staan, waardoor kortsluiting zou kunnen ontstaan.
  • Gedachten om anderen iets aan te doen.
  • Gedachten die met godslastering te maken hebben.
  • Gedachten aan seksueel geweld bedrijven.
  •  

Dwanghandelingen(Compulsies)

Dwanghandelingen zijn rituele handelingen die volgen op de dwanggedachten. Ze worden bewust uitgevoerd om de angst die de vreemde gedachten oproepen te verminderen.
Gedachten rituelen(zoals tellen of zinnetjes herhalen) zijn rituelen in gedachten, die net als de dwanghandelingen bewust worden uitgevoerd en bedoeld zijn om de angst, opgeroepen door de dwanggedachten, te verminderen.

Als je de dwanghandelingen of gedachten rituelen niet, niet goed genoeg of onvolledig uitvoert, leidt dat weer tot angsten en spanningen.
Een ander belangrijk verschijnsel is dat je voorwerpen en/of situaties die de dwanggedachten kunnen oproepen gaat vermijden. Maar het kan gebeuren dat je het gevreesde, het onderwerp van de dwangge-dachten, eenvoudigweg niet kan vermijden. Bijvoorbeeld bij vrees voor besmetting zal je na het wassen van de handen de kraan moeten aan¬raken die anderen ook hebben aangeraakt.

 

Voorbeelden van dwangmatige handelingen of gedachten rituelen(compulsies)
  • Veelvuldig handen wassen(wasdwang) en schoonmaken(poetsdwang).
  • Heel precies en netjes zijn, tellen, alles steeds recht zetten tot het goed is. Dit kan vaak een langdurig proces zijn.
  • Alles verzamelen, bewaren, niets durven wegdoen.
  • Checken en eindeloos controleren(controledwang)en herhalen.
  • Situaties waarbij je iemand iets aan zou kunne doen vermijden, niet alleen durven te zijn met je kind.
  • Bidden, naar de kerk gaan.
  • Seks mijden in daden en gedachten

In de ergste vorm kan de dwangstoornis leiden tot een eindeloze cirkel van rituele gedachten of handelingen, waarvan je wel begrijpt dat het doen hiervan geen enkele zin heeft. Toch moet je het doen, Iets in je dwingt je hier toe. Als je het niet doet neemt de onrust en angst toe, dus is er maar één oplossing: het doen.

De therapeuten van Psychoadvies zijn aangesloten bij de beroepsvereniging NBVH

© 2016 Psychoadvies. Alle rechten voorbehouden.